عوارض شیمی درمانی در سرطان سینه چیست؟ | چگونگی اجرای شیمی درمانی در سرطان سینه

عوارض شیمی درمانی در سرطان سینه چیست؟

شيمي درماني در سرطان سینه شامل استفاده از داروهاي شيميايي برای توقف رشد سلول‌هاي سرطاني سینه، انهدام و مرگ آنها است.    
با تکثیر سلولهای سرطانی و ایجاد عروق خوني در اطراف خود، آنها با سيستم خوني بدن مرتبط می شوند و از این طریق سلول‌هاي سرطاني به ساير قسمت‌هاي بدن می روند. اين سلول‌ها در ساير نقاط بدن رشد کرده و تومور جدیدی را ایجاد می كنند.
استفاده از شیمی درمانی يكي از روش‌هاي درمان و کنترل اين بيماري است. در اين روش دارو وارد بدن شده و در صورت انتشار سلو‌ل‌هاي سرطاني از ناحيه اوليه به دیگر اندامهای بدن باعث از بين رفتن سرطان در تمام نقاط مي شود. داروهاي شيمي درماني روي تقسيم سلولي تأثير گذاشته و رشد تومور سرطانی را مختل مي كنند. بنابراين پس از درمان، سلول هاي بدخيم نمي توانند تكثير شونداین سلو ل ها آسيب مي بينند و توانايي ترميم را از دست مي دهند. به اين ترتيب شيمي درماني احتمال گسترش سرطان به ساير نقاط بدن و عود تومور در محل عمل و در ساير مناطق را كم مي كند. 
استفاده از شیمی درمانی در سرطان سینه برای از بین بردن سلولهای سرطانی سه هدف اصلی دارد:
-جلوگیری از بازگشت سرطان بعد از عمل و پرتودرمانی. 
-کوچکتر کردن تومور های بزرگ قبل از عمل جراحی، برای راحت تر برداشتن آن، این روش درمانی نئو آدجوانتی نامیده می شود.
-برای از بین بردن سلولهای سرطانی که در سایر نقاط بدن گسترش یافته اند.

 

داروهای شیمی درمانی رایج برای سرطان سینه

این داروها به چند گروه تقسیم می شوند. گروهی از آنها برای متوقف کردن رشد سلول‌هاي سرطاني استفاده می شوند و گروهی از آنها نیز از تكثير سلول هاي سرطاني جلوگیری می کنند و اما دسته‌اي ديگر از این داروها به پروتئين هاي سطح سلول‌هاي سرطاني متصل شده و این سلول‌ها را علامت دار مي‌كنند تا سيستم ايمني بدن توانایی شناسايي و تخريب آنها را داشته باشد.
انتخاب نوع داروي شيمي درماني به نوع سرطان، وضعيت سلامتي بيمار و مرحلة بيماري بستگی دارد. پزشكان اغلب با استفاده از چند داروی تركيبي می توانند نتايج بهتري را ايجاد کنند. استفاده از چند دارو احتمال ايجاد مقاومت در سلولهاي سرطاني نسبت به هر يك از داروها كمتر مي شود.
علاوه بر داروهای شیمی درمانی، داروهای دیگری برای کم کردن عوارض شیمی درمانی نیز تجویز می شود. اين داروها بر سلول‌هاي سرطاني اثر نمي گذارند، اما عوارض ناشي از شيمي درماني را كاهش مي دهند. 

 

چگونگی انجام شيمي درماني 

داروی شیمی درمانی می تواند به صورت قرص باشد اما به صورت تزریق وریدی استفاده می شود. بهتر است حين جراحي سرطان سینه و یا پس از آن، با جاگذاری كاتترهاي مخصوص در داخل وريدهاي اصلي بيمار در گردن يا قفسه يكي از مشكلات مهم انجام شيمي درماني كه پيدا كردن رگ هاي محيطي مناسب براي تزريق مي باشد، برطرف مي شود.
داروهاي شيمي درماني به صورت دوره اي در فواصل 4-3 هفته يك بار تزريق مي شوند. اين فاصله زماني به سلولهاي طبيعي بدن فرصت مي‌دهد تا صدمات وارده را جبران كنند. در مجموع كل دوره هاي شيمي درماني معمولاً بین 4 تا 8 ماه طول خواهد كشيد. 

 

آمادگی قبل از انجام شیمی درمانی

-داشتن یک روحیه خوب و کسب اطلاعات کافی در مورد بیماری و درمان آن و همچنین یافتن روش هایی برای مقابله با عوارض جانبی، می تواند به کاهش نگرانی و هیجان و در نتیجه بهبود اشتهای شما کمک کنند.
-با داشتن تغذیه خوب میتوانید بهتر با عوارض جانبی درمان مقابله کنید و حتی دوز بالای داروها را به خوبی تحمل کنید. اگر در رژیم غذایی خود  کالری و پروتئین کافی را بگنجانید عوارض درمان قابل تحمل ترخواهد بود.
-با یک مشاور تغذیه یا پزشک معالج خود در مورد مشکلات تغذیه ای خود مشورت کنید و یک رژیم غذایی متعادل با مقدار زیادی سبزیجات، میوه ها و غلات کامل داشته باشید و به مقدار کافی آب بنوشید.
-در صورت امکان، شبها خوب بخوابید و در طول روز استراحت کافی داشته باشید.
-موقعیت های استرس زا را به حداقل برسانید. مدیتیشن و یوگا را به عنوان تکنیک های آرامش بخش انتخاب کنید و یا گوش دادن به موسیقی آرامش بخش را امتحان کنید. تمرین تنفس عمیق نیز می تواند کمک کننده باشد.
-از افراد مبتلا بیماریهای عفونی دوری کنید.
-به داندانپزشک مراجعه کنید و از پزشک خود بپرسید که آیا شما نیاز به واکسیناسیون اضافی برای کمک به محافظت از بدن خود در طول شیمی درمانی دارید یا خیر.
-برای رو به رو شدن با عوارض جانبی شیمی درمانی آماده باشید
-داروهای ضد تهوع را در خانه آماده داشته باشید. ممکن است دکتر شما توصیه کند که حتی چند روز قبل از شیمی درمانی آنها را مصرف کنید.
-شیمی درمانی گاهی باعث ریزش مو می شود. موهای سرتان را بتراشد و یک کلاه گیس، روسری یا کلاه خریداری کنید.
-در مورد نحوه صحبت کردن با فرزندانتان در مورد شیمی درمانی تان با یک روانشناس صحبت کنید. در مورد تغییراتی که آنها قرار است در روتین روزانه خود و آینده و ظاهر شما تجربه کنند بحث کنید.
-در مورد درمان شیمی درمانی تان مثبت فکر کنید.

سرطان سینه | سرطان پستان

عوارض شيمي درماني در سرطان سینه

شیمی درمانی علاوه بر هدف قرار دادن سلولهای سرطانی در حال رشد، همچنین به سلولهای سالم با رشد سریع حمله می کنند در این دوره فولیکولهای مو، مغز استخوان، پوشش مخاطي دهان، بيني و دستگاه گوارش بیش از سلول های سایرارگان ها تحت تأثير اين داروها قرار مي گيرند.
بعضی از داروهای شیمی درمانی بر عصب های انتهایی دست و پا اثر میگذارند و منجر به بی حسی، درد، سوزش یا سوزن سوزن شدن، حساسیت به سرما یا گرما و یا ضعف در اندام ها می شود. بعد از شیمی درمانی ممکن است برای حافظه کوتاه مدت نیز مشکل ایجاد شود. در بیشتر موارد ، این مشکلات طی یک سال پس از اتمام شیمی درمانی از بین می روند.
عوارض جانبی کوتاه مدت شامل:
ریزش مو، خستگی، از دست دادن اشتها، تهوع و استفراغ، یبوست یا اسهال، زخم های دهان، مشکلات پوست و ناخن

 

شناخته شده ترين عوارض شيمي درماني در سرطان سینه

ريزش مو: عارضه ی شایع شیمی درمانی ريزش مو با استفاده از برخی داروهاست. 
تهوع و استفراغ: پس از هر دوره شیمی درمانی بسته به نوع دارو و شرايط بيمار ممكن است به صورت خفيف يا شديد دچار تهوع و استفراغ شود. 
كاهش سلولهاي خوني:  به علت از بین رفتن سلولهای تولید کننده خون درمغز استخوان در شیمی درمانی انواع سلولهای خونی كاهش می یابد. در مغز استخوان سه نوع سلول ساخته می شوند گلبول های قرمز که بخش اصلی سلول های خونی را تشکیل می دهد، گلبول های سفید که مسئول تأمین ایمنی بدن می باشند، و پلاکت ها که بخشی از مسئولیت انعقاد خون را بر عهده دارند. کاهش گلبولهای قرمز منجر به کم خونی  می شود و با كاهش گلبول هاي سفيد خون نیز بيمار در معرض خطر ابتلا به بیماریهای عفونی قرار می گیرد و از طرف ديگر كاهش پلاكت هاي خون مانع از انعقاد خون مي شود. 
اشکالات قاعدگی: در سنين قبل از يائسگي شيمي درماني مي تواند باعث توقف عادت ماهيانه بطورموقت يا دائم گردد، البته قطع دائمي عادت ماهيانه بندرت ايجاد مي شود. قطع عادت ماهيانه یکی از نشانه های بارداري نیز می باشد که با انجام شیمی درمانی می تواند منجر به تولد نوزاد ناقص شود. لذا در حين شيمي درماني احتياطات لازم جهت جلوگيري از بارداري را به عمل آورید. اگر شما در زمان تشخيص سرطان سینه باردار بودید، مهم است كه به پزشك معالج خود اطلاع دهید تا بهترین نوع درمان را انتخاب كند و صدمه ی کمتری به جنين وارد شود .
کاهش اشتها: گاهی اوقات بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، تغییر ذائقه یا بویایی از عوارض جانبی درمان است که سبب می شود شخص تمایلی به خوردن غذا نداشته باشد. 
کاهش وزن: ممکن است در طی درمان با کاهش وزن روبرو شوید که می تواند بر اثر خود سرطان و یا عوارض ناشی از درمان سرطان سینه و یا حتی نگرانی ناشی از بیماری و متعاقب آن، کم اشتهایی ایجاد شود.
 افزایش وزن: در برخی افراد وزن در حین درمان تغییر نمی کند ولی عده ای هم اضافه وزن پیدا می کنند. افزایش وزن به خصوص در سرطان سینه، پروستات و تخمدان که از داروهای خاصی استفاده می شود و یا از درمان هورمونی یا شیمی درمانی استفاده می شود، شایع است. توجه داشته باشید در صورت افزایش وزن، رژیم لاغری نگیرید و برای یافتن علت آن با پزشک خود مشورت کنید.
درد گلو یا دهان: درد دهان، حساسیت و دردناکی لثه ها و سوزش گلو یا مری اغلب در نتیجه پرتو درمانی، شیمی درمانی یا عفونت می باشد.
 تابش اشعه به دهان در پرتو درمانی ممکن است بر غدد بزاقی اثر بگذارد و سبب خشکی دهان و افزایش احتمال پوسیدگی دندان ها شود.
 تهوع: تهوع با یا بدون استفراغ، از عوارض شایع جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی و درمان بیولوژیک می باشد. 
اسهال: بروز اسهال در افراد مبتلا به سرطان چندین علت دارد از جمله شیمی درمانی، پرتو درمانی ناحیه شکم، عفونت، حساسیت به مواد غذایی و مشکلات عاطفی.
یبوست: برخی داروهای ضد سرطان و برخی داروهای ضد درد موجب یبوست می شوند. همچنین اگر غذا به اندازه کافی حاوی مایع یا فیبر نباشد یا بستری بودن به مدت طولانی نیز باعث یبوست می شود.
خستگی و افسردگی: درمان سرطان سینه ممکن است هفته ها یا ماه ها طول بکشد. این درمان حتی ممکن است سبب ایجاد بیماری یا ناراحتی هایی روحی علاوه بر بیماری اصلی شود.

انواع شیمی درمانی

تزریق:دارو مستقیماً به سطح زیر پوست و قسمت عضله باسن، ران و بازو یا قسمت های دارای چربی دست، پا و یا شکم تزریق می شود.
شریان های داخلی: دارو، از طریق سوزن یا لوله ای نازک، به طور مستقیم به شریان اصلی که به سرطان منتهی می شود، تزریق می گردد.
درون وریدی: دارو شیمی درمانی به طور مستقیم به رگ ها وارد می شود.
کاتتر: لوله ای نرم و باریک است که یک قسمت آن را به رگ اصلی قفسه سینه  وارد کرده و از طریق قسمتی از کاتتر که بیرون از بدن است، داروهای مورد نیاز، مواد شیمی درمانی و گاهی نیز خون را به بدن بیمار تزریق می کنند. این وسیله، تا اتمام درمان، درون بدن باقی می ماند.
پورت: یک صفحه گرد کوچک که جراح آن را زیر پوست قرار می دهد و به کاتتری که درون یک رگ اصلی، معمولاً رگی که در قفسه سینه قرار دارد، وصل می شود. 
پمپ :اغلب به کاتتر یا پورت متصل می شود تا مقدار داروهای دریافتی شیمی درمانی و سرعت تزریق آن ها را به بدن شما کنترل کند. بیمار ممکن است پمپ را با خود حمل کرده یا به وسیله جراحی، آن را زیر پوست قرار دهند.
موضعی: دارو، به صورت کرم، بر روی پوست مالیده می شود.
خوراکی: دارو به صورت قرص یا شربت مصرف خواهد شد.

 

 

دکتر علی حجت | فوق تخصص جراحی سینه در تهران

امتیاز دهید :
به اشتراک بگذارید :

گزارش

نظرات کاربران

نظر دهید