برای مشاوره آنلاین در دایره سلامت
بیوپسی سینه
بیوپسی چیست؟
بیوپسی (Biopsy) معاینهای است که شامل برداشتن قطعهای از بافت یا اندام (پوست، کبد، ریه، دیواره روده بزرگ، غده، سینه و…) با استفاده از سوزن یا اسمیر میشود. قطعه یا بافت برداشته شده تحت بررسی میکروسکوپی و یا تجزیه و تحلیل بیوشیمیایی برای تشخیص ناهنجاریها یا بیماریهای مختلف قرار میگیرد. بیوپسی همچنین امکان ارزیابی پیشرفت بیماری را در صورت شناخته شدن و تصمیمگیری در مورد درمان مناسب میدهد. تقریباً تمام اندامهای بدن را میتوان بیوپسی کرد برای اندامهای مانند کولون، مثانه، سینه دسترسی کم و بیش آسان است. برای پروستات یا روده بزرگ دسترسی بسیار ساده، برای مغز پیچیدهتر است. در ادامه به بررسی بیوپسی سینه میپردازیم.
بیوپسی سینه چگونه انجام می شود؟
بیوپسی سینه یکی از روشهای کلیدی برای تشخیص دقیق بیماریهای پستان از جمله سرطان سینه است. این فرایند یک روش سرپایی و کمتهاجمی محسوب میشود و معمولاً نیازی به آمادگی خاص یا ناشتا بودن ندارد. بیمار روی تخت مخصوص قرار گرفته و قسمت بالاتنه را برهنه میکند. ابتدا ناحیه مورد نظر با مواد ضدعفونیکننده پاکسازی میشود و سپس یک بیحسی موضعی سبک تزریق میگردد که ظرف چند دقیقه اثر کرده و حدود ۴۵ دقیقه ماندگاری دارد. پس از آن، رادیولوژیست با هدایت سونوگرافی یا ماموگرافی، سوزن بیوپسی را به آرامی وارد بافت پستان کرده و نمونههای کوچکی از ضایعه را برمیدارد. در صورت وجود چند ضایعه، امکان نمونهبرداری از نواحی مختلف وجود دارد.
مدت زمان انجام این فرآیند برای میکروبیوپسی حدود ۲۰ دقیقه و برای ماکروبیوپسی حدود ۳۰ دقیقه است. این روش نیاز به بستری ندارد و بیمار بلافاصله پس از اتمام مراحل میتواند به فعالیتهای روزمره بازگردد. بیوپسی سینه روشی ایمن، دقیق و حیاتی برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان و انتخاب بهترین مسیر درمانی به شمار میرود.
علت تجویز بیوپسی پستان چیست؟
پزشک متخصص ممکن است بیوپسی سینه را به دلایلی که در ادامه به آن میپردازیم، تجویز کند:
- احساس توده در سینه یا ضخیم شدن و منسجم شدن بخشی از بافت آن که مشکوک به سرطان سینه باشد.
- نتایج ماموگرافی نشان دهنده تودهای مشکوک در بافت پستان باشد.
- نتایج سونوگرافی پستان نشان دهنده بخشهای غیر معمول در بافت سینه باشد.
- هنگاهی که نتایج امآرآی سینه نشان دهنده ناهنجاریهای ساختاری در بافت سینه باشد.
به طور کلی اگر تغییرات غیر طبیعی در بافت پستان، پوست آن، نوک سینه و آرئول مشاهده شوند تغییراتی مانند پوسته پوسته شدن، ترک خوردن، قرمزی و التهاب و خروج ترشحات رنگی یا خون از نوک پستان وغیره از علتهای تجویز بیوپسی پستان است.
انواع روش های نمونه برداری از پستان
بیوپسی آسپیرسیون (سوزن نازک)
بیوپسی آسپیرسیون با سوزن نازک (Fine Needle Aspiration – FNA) یکی از روشهای کمتهاجمی نمونهبرداری از پستان است که برای بررسی سلولی تودهها یا ضایعات مشکوک بهکار میرود. در این روش، پزشک با استفاده از سوزنی بسیار نازک و سرنگ مخصوص، مقدار کمی از سلولهای بافت پستان را استخراج کرده و جهت بررسی دقیق زیر میکروسکوپ به آزمایشگاه ارسال میکند. این روش معمولاً بدون نیاز به بیهوشی و تنها طی چند دقیقه انجام میشود و درد یا ناراحتی کمی به همراه دارد. FNA بهویژه برای تشخیص کیستهای پر از مایع و افتراق ضایعات خوشخیم از بدخیم کاربرد دارد. با این حال، از آنجا که نمونهی بهدستآمده ممکن است برای ارزیابی کامل ساختار بافت کافی نباشد، در مواردی که احتمال سرطان سینه وجود دارد، روشهای دقیقتر مانند بیوپسی با سوزن ضخیم (Core Needle Biopsy) یا بیوپسی جراحی توصیه میشود. این روش بهعنوان یکی از ابزارهای سریع و ایمن در روند تشخیص اولیه ضایعات پستان جایگاه مهمی دارد.
نمونه برداری با سوزن هسته ای (سوزن ضخیم)
نمونهبرداری با سوزن هستهای یا Core Needle Biopsy یکی از روشهای استاندارد و دقیق برای بررسی تودههای پستان است. در این روش پس از اعمال بیحسی موضعی، پزشک با استفاده از سوزن ضخیم و تحت هدایت سونوگرافی، قطعات کوچکی از بافت توده مشکوک را برداشت میکند. این تکنیک به دلیل توانایی در تهیه نمونه کافی از بافت، نسبت به بیوپسی سوزنی ظریف (FNA) دقت بالاتری دارد و برای تشخیص قطعی ماهیت تودههای قابل لمس یا مشکوک پستان به کار میرود.
از سوی دیگر، بیوپسی غدد لنفاوی (مانند بیوپسی غدد نگهبان) زمانی انجام میشود که شواهد قطعی از درگیری غدد لنفاوی زیر بغل وجود نداشته باشد. در این روش، نخستین غددی که در مسیر عروق لنفی احتمال درگیری دارند، با استفاده از مواد رنگی یا رادیوایزوتوپ مشخص شده و سپس برای بررسی خارج میشوند. این روش کمک میکند تا میزان انتشار سرطان به غدد لنفاوی تعیین شود و برنامهریزی درمانی دقیقتر صورت گیرد.
بیوپسی سرجیکال
در این روش، نمونه برداری از سینه با یک جراحی سرپایی و استفاده از بیحسی موضعی انجام میشود. در بیوپسی سرجیکال، مقداری از توده مشکوک همراه با مقداری از بافت سالم سینه برداشته میشود و برای انجام آزمایشات تکمیلی به آزمایشگاه فرستاده میشود. البته در این روش اگر توده مشکوک، کوچک و با مرزهای مشخص باشد ممکن است پزشک کل توده را از پستان خارج کند و به این صورت جراحی توده پستان به طور کامل انجام شود. اما در صورتی که در تست بیوپسی توده دارای مرزهای نامشخص باشد امکان دارد پزشک، توده را در جلسهای دیگر از طریق جراحی بردارد. توجه داشته باشید اگر توده مشکوک از طریق لمس قابل تشخیص نباشد، در این روش بیوپسی هم برای دسترسی دقیق به توده از سونوگرافی استفاده میشود.
عوارض بیوپسی
بیوپسی سینه یک روش کم تهاجمی در تشخیص تودههای مشکوک پستان است. با این وجود امکان دارد عوارض زیر را به همراه داشته باشد:
- التهاب و قرمزی سینه
- عفونت و خونریزی در قسمت نمونه برداری شده
- تغییرات در ظاهر سینه بسته به اینکه چه میزان از بافت مشکوک پستان برداشته شده
- نیاز به انجام جراحی اضافه یا درمانهای دیگر بسته به نتایج نمونه برداری سینه
چنانچه پس از انجام تست بیوپسی با تب، قرمزی و التهاب بیش از حد سینهها و ترشحات غیر معمول مواجه شدید حتما به پزشک خود مراجعه کنید. وجود این علائم نشان دهنده عفونت یا ماستیت پستان است که باید تحت درمان قرار بگیرد.
نمونه برداری از سینه درد دارد؟
نمونه برداری از سینه معمولا تحت شرایط بی حسی موضعی انجام میشود و بیمار درد چندانی حس نمیکند. البته در صورت استفاده از دستگاه ماموگرافی برای هدایت سوزن به محل دقیق توده ممکن است بیمار کمی احساس درد و ناراحتی کند. در اغلب روشهای بیوپسی بیمار پس از انجام نمونه برداری با یک پانسمان ساده از کلینیک یا بیمارستان خارج میشود و پس از یک روز استراحت میتواند فعالیت های روزمره خود را از سر بگیرد.
در صورت انجام بیوپسی سرجیکال، پستان پس از نمونه برداری بخیه میشود که در این حالت نیاز به تعویض پانسمان و مراقبت از زخم، جهت جلوگیری از ماستیت یا عفونت سینه وجود دارد.
بیوپسی پستان به بیهوشی نیاز دارد؟
بیوپسی سینه یکی از روشهای تشخیصی رایج برای بررسی بافت مشکوک در سینه است. در اغلب موارد، این روش نیازی به بیهوشی ندارد و با بیحسی موضعی انجام میشود. در این حالت، تنها ناحیهای که باید نمونهبرداری شود بیحس میگردد و بیمار در طول انجام کار هوشیار است. در برخی موارد برای کاهش اضطراب، داروهای آرامبخش خفیف نیز تجویز میشود. حتی در روشهای جراحیتر مانند بیوپسی سرجیکال، به دلیل سرپایی بودن عمل، معمولاً نیازی به بیهوشی عمومی وجود ندارد. استفاده از بیحسی موضعی باعث میشود بیمار دردی احساس نکند و همزمان روند نمونهبرداری با ایمنی و دقت بالا انجام شود.
مراقبت های بعد از نمونه برداری از پستان
مراقبتهای پس از نمونهبرداری از پستان اهمیت زیادی در بهبود سریع و جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی دارند. مراقبت از زخم ها بعد از نمونه برداری سینه باید با رعایت کامل توصیههای پزشک انجام شود. در صورت نیاز پزشک میتواند برای بیمار نسخهای از داروهای مسکن تجویز کند. لازم به ذکر است که وجود کبودیهای آبی یا سیاه برای ناحیه ای که تحت عمل بیوپسی قرار گرفته تا چند روز پس از آن طبیعی است. برای رفع کبودیها و خونمردگیهای محل بیوپسی میتوانید روی آن حوله گرم یا کمپرس آبگرم قرار دهید. پس از انجام بیوپسی شما هیچ محدودیتی برای انجام فعالیت های روزمره خود نخواهید داشت. روز بعد از انجام نمونه برداری میتوانید، پانسمان را برداشته و به حمام بروید.
