درمان سرطان سینه بدون شیمی ‌درمانی

درمان سرطان پستان بدون شیمی ‌درمانی

مطالعات جدید درباره‌ی سرطان سینه نشان داده است که بسیاری از زنان در مراحل اولیه‌ی این بیماری، پس از جراحی به شیمی‌ درمانی (chemotherapy) نیازی نخواهند داشت. این مطالعات در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۱۸ در نشست انجمن بالینی تومورشناسی آمریکا (American Society of Clinical Oncology) ارائه شد و همزمان در نشریه‌ی پزشکی نیوانگلند (New England Journal of Medicine) به چاپ رسید. این تحقیقات احتمالاً شیوه‌ی درمان بسیاری از زنان را که به تازگی سرطان پستان در آنها تشخیص داده شده، دگرگون خواهد کرد.

دکتر کَتی آلبِین (Kathy Albain, MD) یکی از نویسندگانِ این تحقیق گفته است: «با توجه به نتایج این تحقیق بی سابقه، اکنون می‌توان در ۷۰ درصد از موارد که در آن‌ها گونه‌ی متداول سرطان سینه تشخیص داده شده، شیمی درمانی را کنار گذاشت. برای بسیاری زنان و پزشکان، اکنون دوره‌ی شک و نگرانی به پایان رسیده است.»

در گذشته تصور می‌شد که شیمی‌درمانی تنها راه درمان سرطان سینه است، اما تحقیقات جدید پزشکی نشان داده‌اند که همه بیماران به شیمی‌درمانی نیاز ندارند. با استفاده از تست‌های ژنتیکی پیشرفته مانند تست MammaPrint و Oncotype DX، پزشکان می‌توانند تشخیص دهند که آیا تومور خطر بالایی دارد یا نه. اگر خطر کم باشد، بیمار می‌تواند بدون نیاز به شیمی‌درمانی درمان شود، بدون اینکه تأثیری بر روند بهبودی‌اش داشته باشد.

در برخی انواع خاص سرطان سینه که به هورمون‌ها حساس هستند، می‌توان از داروهای هورمونی (مثل تاموکسیفن یا مهارکننده‌های آروماتاز) استفاده کرد که اثراتی مشابه شیمی‌درمانی دارند ولی عوارض کمتری دارند. همچنین در مواردی که سلول‌های سرطانی گیرنده خاصی به نام HER2 دارند، داروهایی مثل هرسپتین می‌توانند به‌طور هدفمند فقط سلول‌های بیمار را از بین ببرند.

در کنار این روش‌ها، اگر تومور در مراحل اولیه شناسایی شود، ممکن است فقط با جراحی و پرتودرمانی محدود درمان کامل انجام شود. در واقع امروزه پزشکی مدرن به سمتی رفته که برای هر بیمار، درمانی مخصوص خودش طراحی می‌شود تا هم مؤثرتر باشد و هم عوارض کمتری داشته باشد. تصمیم نهایی درباره روش درمان، حتماً باید توسط فوق تخصص جراحی پستان با بررسی دقیق آزمایش‌ها و شرایط بیمار گرفته شود.

تحقیق پیرامون احتمال بازگشت سرطان

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که ارزیابی احتمال بازگشت سرطان سینه‌، به ویژه در زنان مبتلا به تومور ER مثبت و HER2 منفی که غدد لنفاوی آن‌ها درگیر نشده و سایز تومور کمتر از ۱ سانتی‌متر است، می‌تواند مسیر درمان را به شکل قابل توجهی بهینه کند. مطالعه موسوم به TAILORx روی بیش از ده هزار زن با سرطان سینه HR-مثبت و HER2-منفی انجام شد و نشان داد که تست ژنتیک Oncotype DX، با بررسی مجموعه‌ای از ۲۱ ژن در سلول‌های سرطانی، احتمال عود سرطان در مراحل ابتدایی (۱ و ۲) را پیش‌بینی می‌کند.

این تست عددی بین ۰ تا ۱۰۰ ارائه می‌دهد که هر چه بالاتر باشد، احتمال بازگشت سرطان بیشتر است. یافته‌ها نشان می‌دهند زنانی که نمره ۱۰ یا پایین‌تر دارند، معمولاً نیاز به شیمی درمانی ندارند، در حالی که شیمی‌درمانی برای نمرات بالاتر از ۲۵ توصیه می‌شود. با این حال، تصمیم‌گیری برای زنانی که نمره بین ۱۱ تا ۲۵ دارند نیازمند ارزیابی دقیق توسط پزشک و مشاوره فردی است تا مزایای شیمی‌درمانی و ریسک‌های آن به‌طور متعادل سنجیده شود. این رویکرد علمی و مبتنی بر داده‌های ژنتیک، به کاهش درمان‌های غیرضروری و افزایش کیفیت زندگی بیماران کمک می‌کند.

صرف نظر کردن از شیمی درمانی

در راستای درمان سرطان پستان و در تحقیقات جدید تعداد ۶ هزار و ۷۱۱ نفر از زنانی که در آزمایش بالا شرکت کرده بودند و در رده‌های میانی (بین ۱۱ تا ۲۵) قرار داشتند، مورد بررسی قرار گرفتند. هدف تحقیق این بود که مشخص شود صرف نظر کردن از شیمی درمانی چقدر برای شان بی خطر است.

پس از جراحی سینه، گروهی از این بیماران تحت مراقبت‌های شیمی درمانی و هورمون درمانی قرار گرفتند و برای گروهی دیگر تنها به هورمون درمانی اکتفا شد. هدف این تحقیق «اندازه‌ گیری درمان بدون بازگشت بیماری تهاجمی» (invasive disease-free survival) بود، یعنی: تعداد زنانی که در یک بازه‌ی زمانی پس از جراحی زنده مانده اند یا سرطان شان عود نکرده، یا به سرطان جدیدی مبتلا نشده‌اند. نتایج تحقیق میان این دو گروه بسیار مشابه بود:

• پنج سال پس از درمان، آمار درمان بدون بازگشت در بین آنهایی که تحت شیمی درمانی قرار گرفتند 93.1 درصد، و در بین آن ها که شیمی‌درمانی انجام ندادند 98.8 درصد بود.
• 9 سال پس از درمان، آمار درمان بدون بازگشت بین افرادی که شیمی درمانی انجام دادند 84.3 درصد و برای آن‌هایی که شیمی‌درمانی نداشتند 83.3 درصد بود.

همچنین آمار زنده ماندن بین این دو گروه نیز بسیار مشابه بود:

• پنج سال پس از درمان سرطان پستان، آمار زنده ماندن کسانی که تحت شیمی درمانی بودند 98.1 درصد و برای آنها که شیمی درمانی نداشتند 98 درصد بود.
• 9 سال پس از درمان، آمار زنده ماندن بین کسانی که شیمی درمانی داشتند 93.8 درصد و آنهایی که شیمی درمانی نداشتند 93.9 درصد بود.

دکتر جِرِمی اِیبرمز (Jeremy Abrams, MD) یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفته: «تاکنون ما قادر بودیم به بیمارانی با ریسک بالا یا ریسک پایین، بازگشت سرطان پیشنهاد گذراندن شیمی درمانی را بدهیم، اما برای کسانی با ریسک، متوسط هیچ وقت در انتخاب شیوه ی درستِ درمان قطعیت وجود نداشت.

اما این یافته‌های جدید که حاکی از بی فایده بودن، ترکیب شیمی درمانی و هورمون درمانی در اغلب بیماران با ریسک متوسط است، کمک زیادی به تومورشناسان و بیماران در انتخاب شیوه ی درمانی می‌کند.»

اهمیت مشاوره با فوق تخصص جراحی پستان پیش از انتخاب روش درمان

انتخاب روش درمان سرطان سینه یک تصمیم حساس و پیچیده است که نیازمند بررسی دقیق شرایط فردی هر بیمار می‌باشد. مشاوره با فوق تخصص جراحی پستان پیش از شروع درمان، نقش کلیدی در تعیین بهترین مسیر درمانی دارد. فوق تخصص جراحی پستان با داشتن دانش عمیق و تجربه بالینی گسترده، می‌تواند با بررسی عواملی مانند مرحله بیماری، نوع تومور، شرایط عمومی بدن و خواسته‌های بیمار، مناسب‌ترین گزینه درمانی را پیشنهاد دهد. این مشاوره علاوه بر انتخاب صحیح روش جراحی (مانند جراحی حفظ پستان یا ماستکتومی)، در تصمیم‌گیری درباره درمان‌های تکمیلی مانند شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و هورمون‌درمانی نیز بسیار مؤثر است. همچنین، گفت‌وگوی مستقیم با متخصص باعث افزایش آگاهی بیمار از مزایا، محدودیت‌ها و عوارض احتمالی هر روش شده و او را برای مواجهه آگاهانه با فرآیند درمان آماده می‌سازد. به همین دلیل، پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، مراجعه به فوق تخصص جراحی پستان در تهران می‌تواند به دستیابی به بهترین نتایج درمانی و افزایش کیفیت زندگی بیماران کمک شایانی کند.

عامل سن و سال

این تحقیق نشان می‌دهد که انتخاب شیمی درمانی تأثیر مثبتی بر زنان ۵۰ ساله یا جوان‌تری داشته است که عدد احتمال عود سرطان آن‌ها بین ۱۶ تا ۲۵ بوده است. در این گروه سنی (زیر ۵۰ سال) در اعداد احتمال عود ۱۶ تا ۲۰، میزان بازگشت سرطان ۲٪ کم‌تر و در اعداد بین ۲۱ تا ۲۵ میزان بازگشت سرطان ۷٪ کم‌تر است.

در نهایت نویسندگان با این یافته‌ها به این نتیجه رسیدند که شیمی درمانی در حدود ۷۰ درصد از موارد سرطان سینه ی HER2-منفی، HR-مثبت و نود-منفی قابل چشم پوشی است. البته که تشخیص نهایی این مسئله با پزشک متخصص خواهد بود. به طو0ر کلی این مساله در مورد زنانی صدق می‌کند که:

•    بالاتر از ۵۰ سال سن دارند و عدد احتمال عودشان بین ۱۱ تا ۲۵ است.
•    عدد احتمال عودشان بین ۰ تا ۱۰ است- با هر سن و سالی.
•    ۵۰ سال یا کمتر از آن سن دارند و عدد احتمال عودشان بین ۱۱ تا ۱۵ است.
همچنین براساس این یافته‌ها، برای آن ۳۰ درصد باقی مانده از بیماران مبتلا به سرطان سینه‌ی گونه ی HR-مثبت، HER2-منفی، یا نود-منفی می‌توان شیمی درمانی را توصیه کرد، یعنی آن‌هایی که:
•    عدد احتمال عود شان بین ۲۶ تا ۱۰۰ است، با هر سن و سالی.
•    ۵۰ سال یا کم تر از آن سن دارند و عدد احتمال عود شان بین ۱۶ تا ۲۵ است.

دکتر علی حجت | فلوشیپ فوق تخصصی جراحی پستان