علت سرطان سینه زنان چیست

آیا می دانید علت سرطان سینه چیست؟

سرطان پستان یا همان سرطان سینه (Breast cancer) اولین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در زنان است از این رو شناختن علائم و علت سرطان سینه زنان بسیار ضروری است. علت سرطان سینه ممکن است گوناگون باشد اما با رعایت بعضی رفتارهای صحیح اجتماعی می‌توان از بروز سرطان سینه جلوگیری کرد. سالانه بیش از ۱۰ هزار نفر در ایران به  سرطان سینه مبتلا می‌شوند و هر سال ۵ درصد به این آمار افزوده می‌شود. خوشبختانه میزان مرگ و میر ناشی از سرطان سینه در سال‌های اخیر کمی کاهش یافته است. این امر می‌تواند به دلیل آگاهی بیش‌تر و غربالگری برای این نوع سرطان، و همچنین توسعه‌ شیوه‌های درمانی بهتر باشد.

سرطان سینه اختلالی است که طی آن سلول‌های بافت پستان تغییر می‌کنند (جهش می‌یابند) و به تولید مثل ادامه می‌دهند. این سلول‌های غیرطبیعی به طور کلی برای تشکیل تومور به هم می‌چسبند. تومور سرطانی (بدخیم) زمانی است که این سلول‌های غیرطبیعی به سایر قسمت‌های سینه نفوذ می‌کنند یا وقتی که از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی (شبکه‌ای از عروق و گره‌های بدن که نقش مهمی در مبارزه با عفونت ایفا می‌کند) به قسمت‌های دیگر بدن توسعه می‌یابند (متاستاز).

سرطان سینه از کجا شروع می‌شود؟

سرطان سینه بیماری است که در آن سلول‌های غیرطبیعی در بافت پستان شروع به تقسیم غیرقابل کنترل و تشکیل تومور می‌کنند. سرطان سینه معمولاً در غدد تولید شیر پستان (لوبول‌ها) یا مجاری لوله‌ای‌شکل که شیر را از لوبول به نوک پستان انتقال می‌دهند، شروع می‌شود. کمتر پیش می‌آید که سرطان در بافت همبند چرب و فیبری سینه آغاز شود. در مراحل اولیه، تشکیل تومور بدون درد و اغلب بدون علامت است، به همین دلیل به‌ندرت در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود. مراحل پیشرفته‌ بیماری با متاستازهایی همراه است که در سراسر بدن پخش می‌شوند و در درجه‌ی اول غدد لنفاوی و سپس سایر اندام‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. هر چه سرطان سینه دیرتر تشخیص داده شود، سلول‌های سرطانی بیشتری ظاهر می‌شوند و احتمال غلبه بر بیماری کمتر می‌شود.

موارد جدید ابتلا به سرطان سینه حدود ۱۰۰ بار در زنان بیش‌تر از مردان است، اما، مردان نیز می‌توانند به این بیماری مبتلا شوند. سرطان سینه در مردان نادر است، اما هر کسی که دارای بافت پستان است، می‌تواند به سرطان سینه مبتلا شود.

علت سرطان سینه چیست؟

سرطان سینه ناشی از جهش ژنتیکی در DNA سلول‌های سرطانی است وعملکردهای خاص و مشخصی را که تقسیم و رشد سلولی را کنترل می‌کنند از کار می‌اندازد. این‌که چه‌طور یا به چه دلیل این آسیب رخ می‌دهد، به طور کامل مشخص نشده‌است. برخی جهش‌ها ممکن است به طور تصادفی در طول زمان رخ بدهند، در حالی که سایر جهش‌ها ارثی هستند یا ممکن است در نتیجه‌ی اثرات محیطی یا عوامل مرتبط با سبک زندگی باشند.

غالباً سرطان‌های سینه در خانم‌های بالای ۵۰ سال رخ می‌دهند، اما دلیل اینکه که چرا بعضی از خانم‌هایی که دارای فاکتور و مشخصه خطر نیستند به سرطان سینه مبتلا می‌شوند و بعضی دیگر از زنانی که دارای فاکتور خطر هستند؛ دچار این بیماری نمی‌شوند، مشخص نیست. برخی از ریسک‌های سرطان سینه ممکن است قابل پیشگیری باشند. البته، شما نمی‌توانید هر متغیری را که ممکن است بر روی میزان ریسک در شما تاثیر می‌گذارد، کنترل کنید. در اینجا عوامل خطر اصلی سرطان سینه را می‌بینید:

سن و جنسیت

با افزایش سن، به‌ویژه در زنان، احتمال ابتلا به سرطان سینه به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. بر اساس آمارهای اپیدمیولوژیک جدید، بیشترین موارد سرطان پستان در زنان بالای ۴۰ سال گزارش می‌شود و در دهه هفتم زندگی (حدود ۷۰ سالگی) این خطر به اوج خود می‌رسد. هورمون‌های زنانه مانند استروژن و پروژسترون و تغییرات طولانی‌مدت آن‌ها در طول زندگی نقش مهمی در این روند دارند. جنسیت نیز عامل تعیین‌کننده‌ای است؛ اگرچه سرطان سینه می‌تواند مردان را هم درگیر کند، اما بروز آن در زنان بسیار شایع‌تر است. مردان معمولاً تنها یک درصد از کل موارد ابتلا را تشکیل می‌دهند. علت این تفاوت، ترکیبی از عوامل هورمونی، ساختار بافت پستان و تفاوت‌های ژنتیکی است.

شناخت این عوامل خطر به غربالگری زودهنگام و پایش منظم سلامت سینه کمک می‌کند. زنانی که به سنین میانسالی و سالمندی می‌رسند، باید ماموگرافی دوره‌ای و معاینه منظم توسط پزشک را جدی بگیرند. آگاهی از این موضوع می‌تواند به تشخیص زودرس و درمان مؤثرتر کمک کرده و شانس بقای بیمار را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

سابقه خانوادگی

فیبروآدنوما سابقه خانوادگی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر در ابتلا به سرطان سینه محسوب می‌شود. وجود جهش‌های ژنتیکی مانند BRCA1 و BRCA2 می‌تواند نقش کلیدی در افزایش احتمال بروز این بیماری داشته باشد. زنانی که یک یا چند نفر از اعضای درجه یک خانواده (مادر، خواهر یا دختر) آن‌ها به سرطان سینه مبتلا بوده‌اند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند و توصیه می‌شود تحت غربالگری‌های زودهنگام مانند ماموگرافی یا آزمایش ژنتیک قرار گیرند.

علاوه بر عوامل ژنتیکی، ترکیب سابقه خانوادگی با سایر عوامل مانند سبک زندگی ناسالم، مصرف الکل، چاقی و عدم فعالیت بدنی می‌تواند ریسک ابتلا را بیشتر کند. به همین دلیل مشاوره با پزشک متخصص و در صورت لزوم انجام تست‌های ژنتیکی، برای زنانی که سابقه خانوادگی قوی دارند، نقش بسیار مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان ایفا می‌کند.

سرطان سینه در اثر جهش ژنی

به نظر می‌رسد تا ۱۰ درصد از همه‌ی سرطان‌های سینه ارثی هستند و بسیاری از این موارد به علت نقص در یک یا چند ژن، به ویژه BRCA۱ یا BRCA۲ رخ می‌دهند. (دانشمندان همچنین در حال بررسی چندین جهش ژنی هستند.) در ایالات متحده، جهش‌های BRCA۱ و BRCA۲ در زنان یهودی با اصل و نسب اروپای شرقی شایع‌تر هستند. داشتن این ژن‌های معیوب به این معنی نیست که به سرطان سینه مبتلا خواهید شد، بلکه احتمال بروز آن در شما بیش‌تر است: برای مثال خطر ابتلا به سرطان سینه در زنان با یک جهش ژن BRCA۱ ممکن است بیش‌تر از ۵۵ تا ۶۵ درصد باشد در مقایسه با میانگین ۱۲ درصد.

تغييرات و اختلالات پستان

تغییرات یا اختلالات در بافت پستان می‌تواند یکی از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا به سرطان سینه باشد. زنانی که دارای بافت پستان متراکم هستند، یعنی بافت غده‌ای و فیبری در سینه آن‌ها بیشتر از بافت چربی است، معمولاً در معرض خطر بالاتری قرار دارند؛ زیرا در این حالت احتمال رشد سلول‌های غیرطبیعی و پنهان ماندن توده‌ها در تصویربرداری بیشتر می‌شود. علاوه بر آن، سابقه شخصی ابتلا به تومورهای خوش‌خیم یا بدخیم پستان، به‌ویژه ضایعاتی که تغییرات پیش‌سرطانی دارند، می‌تواند احتمال بروز مجدد سرطان را افزایش دهد. برخی از اختلالات غیرسرطانی مانند هیپرپلازی آتیپیک یا کارسینوم لوبولار درجا (LCIS) نیز از جمله شرایطی هستند که ریسک تبدیل به سرطان را بالا می‌برند. در نتیجه، زنانی که دچار این اختلالات هستند باید معاینات دوره‌ای و تصویربرداری منظم پستان را تحت نظر پزشک متخصص انجام دهند تا در صورت بروز هرگونه تغییر، تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع امکان‌پذیر شود.

نژاد/قومیت

نژاد و قومیت از عوامل مؤثر در احتمال ابتلا و پیامدهای سرطان سینه به شمار می‌روند. مطالعات نشان داده‌اند که زنان سفیدپوست در مقایسه با زنان آسیایی، اسپانیایی و آفریقایی‌تبار، میزان بروز بالاتری از سرطان سینه دارند. با این حال، زنان آفریقایی‌تبار معمولاً در سنین پایین‌تر مبتلا می‌شوند و تومورهای آن‌ها تهاجمی‌تر است. این گروه، بیشتر در معرض نوعی از سرطان سینه قرار دارند که به هورمون‌ها پاسخ نمی‌دهد (Triple-negative breast cancer) و درمان آن دشوارتر است. از سوی دیگر، هرچند میزان بروز بیماری در زنان اسپانیایی و آسیایی کمتر گزارش شده است، اما به دلیل تشخیص دیرهنگام، دسترسی محدود به مراقبت‌های پزشکی و غربالگری کمتر، مرگ‌ومیر در میان برخی از این گروه‌ها بالاتر است. در نتیجه، آگاهی از تفاوت‌های نژادی و قومیتی و تمرکز بر غربالگری منظم و آموزش بهداشتی هدفمند، نقش مهمی در کاهش خطر و بهبود پیامدهای سرطان سینه دارد.

هورمون‌ها

زنانی که دوره‌ی اولیه قاعدگی در آن‌ها زود آغاز شده‌است (از قبل از ۱۲ سالگی) یا کسانی که دیر به یائسگی می‌رسند (بعد از ۵۵ سالگی) بیش‌تر از سایرین در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند. دانشمندان معتقدند که قرار گرفتن طولانی مدت در معرض استروژن (هورمون زنانه) ممکن است یک فاکتور خطر باشد، زیرا استروژن باعث رشد سلول‌های پستان می‌شود. به همین ترتیب، به نظر می‌رسد که استفاده از هورمون درمانی پس از یائسگی خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد.

قرص‌های جلوگیری از بارداری با افزایش اندکی در میزان خطر سرطان سینه در مقایسه با زنانی که هرگز از روش‌های جلوگیری هورمون استفاده نکرده‌اند، ارتباط داده شده‌است. اما این خطر موقت است: بیش از ۱۰ سال پس از توقف مصرف قرص، خطر سرطان سینه در زنان به میزان میانگین می‌رسد.

وزن

احتمال بروز سرطان سینه در زنان دارای اضافه وزن و چاق پس از یائسگی بیش‌تر است. علت دقیق چنین چیزی روشن نیست، اما ممکن است به دلیل سطوح بالاتر استروژن تولیدشده توسط سلول‌های چربی پس از یائسگی باشد. اضافه وزن نیز سبب افزایش سطح انسولین خون می‌شود که ممکن است خطر ابتلا به سرطان سینه را تحت تاثیر قرار دهد.

مصرف الکل

مطالعات نشان می‌دهند زنانی که دو یا چند نوشیدنی الکل به طور روزانه مصرف می‌کنند یک و نیم برابر بیش‌تر از افرادی که نوشیدنی الکلی مصرف نمی‌کنند در معرض ابتلا به سرطان سینه قرار دارند. خطر ابتلا به این بیماری با مصرف بیش‌تر الکل افزایش می‌یابد. در عین حال ثابت شده‌است که الکل خطر ابتلا به سرطان‌های دیگر را نیز افزایش می‌دهد. به همین دلیل، انجمن سرطان آمریکا (ACS) عدم مصرف نوشیدنی‌های الکلی را توصیه می‌کند.

قرار گرفتن در معرض اشعه

خطر ابتلا به سرطان سینه در خانم‌ها ممکن است بالاتر از حد نرمال باشد، اگر در ناحیه‌ی قفسه‌ی سینه و به دلیل یک بیماری دیگر در زمان کودکی یا جوانی اشعه دریافت کرده‌ باشند.

سابقه‌ی بارداری

نداشتن فرزند یا داشتن فرزند اول پس از ۳۰ سالگی، خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‌دهد.

قرار گرفتن در معرض DES

زنانی که چند دهه قبل، در دوران بارداری از داروی دی‌اتیل‌استیل‌بسترول (DES) برای پیشگیری از سقط جنین استفاده کرده‌اند، و همچنین دختران آن‌ها، با افزایش خطر ابتلا به سرطان سینه مواجه بوده‌اند. به‌دلیل عوارض جدی و اثبات‌شده، مصرف این دارو سال‌هاست که در سراسر جهان ممنوع اعلام شده و دیگر کاربرد درمانی ندارد.

در حال حاضر، پژوهشگران همچنان در حال بررسی عوامل بالقوه‌ی دیگر هستند تا مشخص شود چه فاکتورهایی، در صورت وجود، می‌توانند در بروز یا پیشرفت سرطان سینه نقش داشته باشند. با وجود مطالعات متعدد، شواهد علمی قطعی که نشان دهد عواملی مانند سیگار کشیدن، میزان چربی در رژیم غذایی یا قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی به‌طور مستقیم خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‌دهند، هنوز به‌طور کامل در دسترس نیست. نتایج تحقیقات تا امروز در این زمینه یکسان و قطعی نبوده‌اند و نیاز به مطالعات دقیق‌تر همچنان وجود دارد. این موضوع اهمیت آگاهی، پایش منظم و توجه به عوامل خطر شناخته‌شده را بیش از پیش نشان می‌دهد.

سخن پایانی

علت ابتلا به سرطان سینه می‌تواند ناشی از عوامل ژنتیکی و یا بیرونی مختلفی باشد. بهتر است به منظور رصد وضعیت سلامت خود به‌صورت منظم چکاپ‌های سالانه را تحت نظر پزشک فوق‌تخصص پستان انجام دهید. به منظور دریافت مشاوره  با دکتر علی حجت، فلوشیپ فوق‌تخصص جراحی بیماری‌های پستان، به صفحه تماس با ما مراجعه کنید و با شماره تلفن‌های ذکر شده تماس بگیرید و یا به‌صورت حضوری به مطب مراجعه کنید.